Aan Leo Bormans, auteur van ‘Geluk. The World Book of Happiness’ wordt gevraagd of optimisme een vaardigheid is, die we kunnen leren. Zijn reactie:
'Veel mensen gaan ervan uit dat optimisme in je karakter ligt en dat het aangeboren is. Dat is het makkelijkste. Het onthecht je van de taak en de verantwoordelijkheid om zelf beslissingen te nemen. Maar optimisme kan je leren, gewoon door de knop in je hoofd om te draaien en een andere bril op te zetten. Het gaat meestal om kleine dingen, zoals: wees mild voor elkaar. Ik erger me elke dag aan mensen, maar ik denk ook wat ik eraan kan doen en hoe ik mijn verantwoordelijkheid kan opnemen. Dat is veel belangrijker.'
Hij heeft het in feite over onze mentale instelling, de wijze waarop je tegen de dagelijkse feiten aankijkt. En dat zijn er heel veel op een dag! Hij heeft het over een levenswijze die je kans op geluk aanzienlijk vergroot! De sleutel tot geluk bestaat niet, maar er zijn wel veel manieren om gelukkig te worden. Honderd wetenschappers uit vijftig landen schrijven in het boek vanuit hun vakgebied over geluk. Geen zweverig gedoe, geen individuele succesverhalen, maar op onderzoek gebaseerde kennis. Maar het geeft uiteraard toch weer aanleiding voor sommigen om cynisch te reageren.
Zo zegt Ruud van der Meulen (die zichzelf een beroepscynicus noemt) het volgende in een reactie: ‘Wat mij het meest intrigeerde was enig cijfermateriaal waarmee Leo op de proppen komt. Leo heeft wel honderd ‘professoren in geluk’ geraadpleegd en heeft daarbij de kennis opgedaan dat we voor 50% bestaan uit aanleg voor optimisme danwel pessimisme, voor 10% uit invloed van omgeving/opvoeding en tenslotte voor 40% uit vrije wil en ‘veranderruimte’. Ik vraag me af hoe je zulke percentages ooit kunt vaststellen en dicht ze zodoende een hoog Diederik Stapelgehalte toe. Toch vielen mij als pessimist die percentages heel erg mee!!
Maar hij vervolgt ook met:
‘Er zit veel moois in de opvattingen van Leo. Ook veel open deuren trouwens, maar ja, het is nodig dat die wijd open gehouden worden, want de tijden zijn somber. Velen lopen overspannen rond en jagen met overvolle agenda’s materieel schijngeluk na. Velen staan bol van de opgekropte ergernis en agressie, die dan graag geventileerd wordt aan de rand van het amateurvoetbalveld, op de sociale media en bij het minste beetje oponthoud in het verkeer. Dat valt wel een beetje bij te sturen, als je dit alles maar wel bewust wordt. Maar als je eenmaal verstrikt bent in dat web van stressfactoren, dan valt het niet mee om je daar weer uit te worstelen. Zo heb ik zelf ervaren dat bijvoorbeeld overmatige ergernis aan tv- en radioreclame niet anders valt op te lossen dan door het te vermijden. Allerlei ander oponthoud, zoals in het verkeer, kun je niet altijd ontlopen. Maar er zijn toch manieren om er iets aan te doen en deze Leo Bormans kent er wel een aantal, zo bleek tijdens het interview. Maar daar mag het wat mij betreft dan ook bij blijven. Door je overmatig te verdiepen in het oeuvre van de zulken kunnen de beentjes behoorlijk losraken van de steentjes.’
In feite geeft Ruud van der Meulen, in zijn quasi wetenschappelijke reactie, bijvoorbeeld met het vermijden van reclame, toch aan dat je juist zelf kunt bepalen hoe gelukkig je word. De een wordt gelukkig van een goede relatie, de ander van een lange boswandeling of een goed gevulde bankrekening. Al is geld beslist niet het belangrijkste aspect in het leven. Geluk is geen vlinder die toevallig op je schouder komt zitten. Een mens kan er zelf aan werken, is de verrassende boodschap. Er is niets mis mee je geluk zelf te zoeken. Een verfrissende opvatting. Leo geeft dus aan dat liefst veertig procent van geluksgevoel en optimisme wordt bepaald door onze kijk op het leven en eigen keuzes. De helft is genetisch bepaald en tien procent is veroorzaakt door de omstandigheden.
Mensen als Leo Bormans zien een mogelijkheid om gelukkiger te worden, al dan niet volledig wetenschappelijk onderbouwd. Hij draagt het uit aan anderen er ook van te laten profiteren. Tijd voor cynisme is daarbij verloren tijd. Het is aan jou en jouw instelling of je er open voor wilt staan! Ik zou zeggen: laat je inspireren door zijn visie, haal er uit wat je kunt gebruiken en als je er al een beetje gelukkiger, succesvoller van wordt is dat toch mooi meegenomen.
Ruud Wiekema
30 november 2011
